Nieuwsberichten



Algemeen Vis Water Waterbouw Wind



Postcodeloterij helpt natuur IJsselmeergebied

 6 februari 2017

De Nationale Postcodeloterij heeft gulle giften gedaan ten gunste van onder andere de natuur, de vissen en de vogels in het IJsselmeergebied en de wilde bijen in Flevoland. Deze giften zijn gedaan aan Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland en LandschappenNL.

Natuurmonumenten

Natuurmonumenten heeft een extra bijdrage van € 6,9 miljoen ontvangen van de Nationale Postcode Loterij voor uitbreiding van Marker Wadden, een natuurparadijs in wording. In een uitzending van RTL Late Night over Marker Wadden kreeg boswachter André Donker tot zijn grote verrassing de check van de Postcode Loterij overhandigd door Humberto Tan.

Schitterend natuurparadijs

Deze extra bijdrage voor Marker Wadden is een geweldige opsteker voor de aanleg van dit schitterende natuurparadijs voor mens en dier. Het plan omvat de aanleg van een serie eilanden in het Markermeer die voor een betere waterkwaliteit zorgen, ruimte voor vogels en recreatiemogelijkheden voor mensen.

Vogelbescherming Nederland

Humberto Tan is ook op bezoek geweest bij Fred Wouters, directeur Vogelbescherming Nederland. Met een donatie van 1,7 miljoen kan de vogelbescherming aan de slag kan met het verbeteren van de IJsselmeeroevers en het creëren van een visverbinding naar het achterland.

Nieuw leefgebied voor vissen en vogels

Dankzij de Nationale Postcode Loterij-schenking van 1,7 miljoen euro start de Vogelbescherming bij Tacozijl en De Nes aan de verbetering van de IJsselmeeroevers en het creëren van een visverbinding naar het achterland. Hier profiteren niet alleen de vissen van, ook vogels krijgen er leefgebied bij. Visetende vogels als visdieven, zwarte sterns, dwergmeeuwen en reuzensterns, visarend- en zeearenden krijgen er zo een zwemmend visbuffet bij.

LandschappenNL

Tijdens het jaarlijks Goed Geld Gala van de Nationale Postcode Loterij heeft LandschappenNL

1,7 miljoen euro ontvangen voor de realisatie van de Wilde Bijenlinie. Dit is fantastisch nieuws voor de bedreigde wilde bijen. Met een deel van dit bedrag gaan het Flevo-landschap en Landschapsbeheer Flevoland aan de slag met de realisatie van de Wilde Bijenlinie.

Wilde Bijenlinie

De Wilde Bijenlinie verbindt nieuwe en bestaande leefgebieden voor wilde bijen in heel Nederland. Het Flevo-landschap gaat nieuwe wilde bijen-plekken realiseren op hun terreinen en Landschapsbeheer Flevoland juist buiten deze gebieden. Nieuwe en bestaande bijenprojecten worden verbonden tot een verfijnd netwerk, noodzakelijk voor de wilde bijen om te overleven. Samen met maatschappelijke partners gaat gewerkt worden aan een bijvriendelijke inrichting van infrastructurele werken zoals dijken en spoorbermen.

 

 

Documentaire: “ZOUT vs ZOET”- Vismigratierivier

 12 januari 2017

Filmmaker Hans den Hartog (van o.a. “De Vogelwachter; tijd bestaat niet, enkel tij”) gaat samen met producent Annemiek van der Hell van Windmill Film de documentaire “ZOUT vs ZOET” produceren. ZOUT vs ZOET wordt een documentaire over de totstandkoming en bouw van de Vismigratierivier, een ecoduct door de Afsluitdijk nabij de spuisluizen van Kornwerderzand. Den Hartog volgt het hele proces vanaf de start begin 2018, tot realisatie. ZOUT vs ZOET gaat omstreeks 2022 in première. Het filmproject wordt ondersteund door het samenwerkingsverband De Nieuwe Afsluitdijk (DNA) * en de initiatiefnemers* van De Vismigratierivier. Naar aanvullende financiering wordt nog gezocht.

Den Hartog filmt niet alleen de complete aanleg van de Vismigratierivier. Gedurende vier jaar volgt hij een aantal personen die een sleutelrol spelen in de realisatie van de Vismigratierivier. Zo laten beroepsvissers aan de zoute (Wadden) en de zoete (IJsselmeer) kant zien hoe zij inspelen op de veranderingen, gemaakt door mens en natuur. Ook de vissen zelf spelen een belangrijke rol. Zo is Den Hartog van plan om de migrerende vis vanaf de Waddenzee en het IJsselmeer, via de IJssel en de Rijn  in Duitsland tot aan Zwitserland te gaan volgen vanaf een schip. Niet voor niets is de subtitel van de film: “De Vismigratierivier; een internationale reis dwars door de Afsluitdijk”. Sluitstuk in de film is het kunstproject ‘Happy Fish’ ofwel de Blije Vis van landschapsarchitect Bruno Doedens, waarbij opvallende roestvrij stalen  vissen van af de Afsluitdijk het belang van wat zich onder water afspeelt, zichtbaar maken. Bekijk hier de pilot van de documentaire.

Wereldwijd uniek project

De Vismigratierivier is een permanente opening in de Afsluitdijk waar trekvissen 24/7 vrijuit door heen kunnen zwemmen om vanuit de Waddenzee het IJsselmeer te bereiken en andersom. Trekvissen hebben zoet- én zoutwater nodig voor hun levenscyclus. Door de aanleg van dijken en dammen, zoals de Afsluitdijk is dat niet of nauwelijks meer mogelijk. Dat is een belangrijke reden waarom het slecht gaat met trekvissen in het algemeen en de visstand in het IJsselmeer in het bijzonder. De innovatieve Vismigratierivier, nergens in de wereld is dit eerder zo gedaan,  zorgt er, samen met het visvriendelijk spui-en schutssluisbeheer van Rijkswaterstaat, voor dat de Afsluitdijk weer open gaat voor vis. Het project is eind 2022 gereed en volgt daarbij de planning van Rijkswaterstaat die bezig is met de grootschalige versterking van de Afsluitdijk.

Kijk hier voor meer informatie.

* De Nieuwe Afsluitdijk (DNA): De Vismigratierivier is onderdeel van het programma De Nieuwe Afsluitdijk (DNA). De Nieuwe Afsluitdijk is een samenwerking van de provincies Noord-Holland, Fryslân en de  gemeenten Hollands Kroon, Súdwest-Fryslân en Harlingen. Samen werken we aan een vernieuwde dijk op het gebied van duurzame energie, ecologie, recreatie en toerisme en ruimtelijke kwaliteit.

*Initiatiefnemers Vismigratierivier: Waddenvereniging, Sportvisserij Nederland, netVISwerk, It Fryske Gea en Samenwerkinsverband Het Blauwe Hart.

 

Waterkustland sfeervol afgesloten

 7 januari 2017

In het Mirror Paviljoen in Monnickendam is donderdagavond 10 november het jubileum jaar van 100 jaar Droge Voeten, Water Kust Land afgesloten met film, muziek en mooie dankwoorden. De ruim 100 betrokkenen bij het project keken naar een slideshow van honderden foto’s van ‘hun’ activiteiten waarin de watersnood van 1916 herdacht werd of gevierd werd dat we sindsdien in onze regio 100 jaar droge voeten hebben.

Reconstructie Watersnoodfilm

Daarnaast werd de reconstructie van de Watersnoodfilm uit 1916 getoond. Een team deskundigen heeft de ‘stomme’  beelden vertaald naar de huidige situatie. Ook werden eerder onbekende, unieke filmfragmenten van de watersnood op Marken, toegevoegd.

Herinneringsalbum 2016

De eerste exemplaren van het Herinneringsalbum 1916-2016, met daarin foto’s en informatie over de activiteiten, werden uitgereikt aan Erika Hes, vertegenwoordiger van hoofdsponsor Rabobank Waterland en aan NH1816 verzekeringen, sponsor van het album. Alle aanwezigen kregen gratis een exemplaar.

Activiteiten in 2016

Voorzitter Erik Tuijp van de Stichting Een Dijk van een Kust, die onder de titel ‘100 jaar droge voeten, Water Kust Land’,  de coördinatie heeft verzorgd van talrijke vaak locale initiatieven,  noemde meer dan 200 activiteiten die door de inzet van honderden vrijwilligers in 2016 tot stand zijn gekomen: 16 boeken, 7 herdenkingsbijeenkomsten, educatieve projecten op 42 scholen, 41 tentoonstellingen, 17 concerten, 12 lezingen, 6 dansvoorstellingen, 28 toneel- en theatervoorstellingen, 4 muziektheater, 30 stads- en polderwandelingen, 6 sportevenementen, 6 ‘rampendiners’, 5 festivals en dorpsfeesten, waterpeilbordjes op 130 plaatsen, 4 ouderenactiviteiten, 6 discussiebijeenkomsten en een internationaal symposium. Verder: een bridgetoernooi, een quiz, een meezingavond, geocaching, muzieklessen, poëzie- en schrijfwandeling en een watershow. Niet alleen het verleden, maar ook het heden en de toekomst van waterbewustzijn stond daarin centraal.

Samenwerking en media

Initiatiefnemer Jetty Voermans en projectleider Wil Spanjer van ‘100 jaar droge voeten, Water Kust Land’,  roemden de samenwerking. Jetty: “We wilden dat het thema lokaal weerklank vond, geen elitair gebeuren. Dat is enorm gelukt. De pers gaf ook bijzonder veel aandacht aan het thema. Zowel het Jeugdjournaal, als het ‘gewone’ journaal brachten het onder de aandacht. Zowel op NPO als op RTVNH verschenen series. In honderden artikelen werd informatie gegeven over de activiteiten en hun bedoeling. We zijn geslaagd in onze opzet”. Wil voegt eraan toe: “Het is prachtig wat je met elkaar kunt bereiken. Een overkoepelende organisatie die stimuleert, coördineert en de publiciteit verzorgt is dan noodzakelijk om de boel bij elkaar te houden. Samen sta je altijd sterker.”

 

Zoetwatervoorraad IJsselmeergebied op peil

 4 januari 2017

Rijkswaterstaat neemt maatregelen om de zoetwatervoorraad in het IJsselmeergebied op peil te houden. In plaats van een vast zomerpeil komt er een peil met een bandbreedte waarbinnen het peil mag fluctueren. Rijkswaterstaat geeft hiermee uitvoering aan de Deltabeslissing IJsselmeergebied.

Droogte

In de zomer is ongeveer 30 procent van Nederland afhankelijk van het water in het IJsselmeergebied. Verzilting wordt tegengegaan door het doorspoelen van de sloten en vaarten met IJsselmeerwater, boeren gebruiken het water om te sproeien, de industrie (bijv. Corus) heeft  het water nodig als  koelwater en voor het drinkwaterbedrijf PWN is het IJsselmeer de natuurlijke bron voor het drinkwater. Ook heeft het water een belangrijke recreatieve functie. Reden genoeg om het peil van het IJsselmeergebied onnatuurlijk te laten verlopen. Dat wil zeggen: zomers ‘hoog’ opzetten en ’s winters ‘laag’ (dit vanwege het stormseizoen en de veiligheid)

De natuurorganisaties betreuren het dat, ook met het nieuwe peilbesluit, de onnatuurlijke peilen blijven gehandhaafd. Dat is namelijk niet gunstig voor natuurontwikkeling. Voor de vorming van nieuw riet is het belangrijk dat het riet in het (vroege) voorjaar flink overstroomt, zodat het oude riet kan worden afgevoerd. Aan het einde van de zomer is echter een drogere periode van belang zodat nieuwe rietscheuten kunnen ontwikkelen.

De afspraak die eerder met RWS in het Deltaprogramma IJsselmeergebied is gemaakt om het peil voor de natuur in maart hoger op te zetten, waarna het weer uitzakt naar het zomerpeil (-20 cm) is nu door RWS en de waterschappen opnieuw ter discussie gesteld. De reden daarvoor is dat het op sommige plekken in het Markermeer (aan de kant van Noord-Holland) tot onveilige situaties zou kunnen leiden. Het zoeken naar een goed alternatief, waarbij er ook nog winst te halen valt voor natuur, is nu in volle gang. Men wil aan het einde van de zomer binnen 2 weken –  medio augustus-  uitzakken naar het winterpeil (-30 cm) zodat er een drogere periode voor het riet aanbreekt.

Inzage en zienswijzen

Het milieueffectrapport, de natuurtoets en de passende beoordeling komen samen met het ontwerp-peilbesluit begin 2017 ter inzage te liggen. Dan is ook de mogelijkheid om het ontwerp-peilbesluit en het milieueffectrapport in te zien en eventueel een zienswijze in te dienen. Naar verwachting wordt eind 2017 het nieuwe peilbesluit vastgesteld. Na vaststelling zal in 2022 het flexibel peil volledig in werking zijn.

 

Waterwolf op Marken

 30 december 2016

Dankzij een fictieve dijkdoorbraak op Marken zullen Provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Defensie, Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en de bewoners beter voorbereid zijn, mocht er ooit een overstroming plaatsvinden. Op woensdag 2 en donderdag 3 november 2016 zal er een grootschalige crisisoefening plaats vinden op Marken.

Doelstellingen

De belangrijkste doelstellingen zijn: te ervaren hoe de samenwerking (op alle niveaus) tussen de partijen verloopt en met inwoners de rampen- en crisisplannen in de praktijk te testen. Eén van deze plannen is het onlangs vastgestelde ‘coördinatieplan Marken’. Dit plan beschrijft de crisisbeheersing bij een (dreigende) overstroming op Marken. Het plan is samen met de Eilandraad Marken en de verschillende crisispartners opgesteld.

Realistisch

Het is wenselijk dat de oefening een zo realistisch mogelijk karakter heeft. Daarom is gekozen voor een periode in het najaar en een meerdaagse periode waarbij de focus ligt op 2 en 3 november. De bewoners van Marken zijn via een huis aan huis brief over de oefening geïnformeerd. Marken blijft bereikbaar tijdens de oefening, maar iedereen wordt wel verzocht om zich tijdens de oefening te houden aan de aanwijzingen van de aanwezige hulpdiensten. De gemeente Waterland houdt bewoners verder in het traject op de hoogte van relevante zaken.

De crisis oefening kent drie fasen;

fase 1: aanloopfase (3 dagen)
fase 2: dreiging van overstroming (woensdag 2 november)
fase 3: overstroomd Marken (donderdag 3 november)

Convenant

De grootschalige oefening op Marken is één van de maatregelen die voortkomt uit het convenant dat afgesloten is in het kader van het project Meerlaagse veiligheid Marken. In dit convenant hebben de vijf crisispartners afspraken gemaakt over maatregelen die getroffen moeten worden om tot een goede rampenbestrijding te komen, de gevolgen van een eventuele overstroming te beperken en waar mogelijk te voorkomen.

 

Tentoonstelling ‘100 jaar droge voeten’ in de Trekvogel van Flevo-Landschap

 19 december 2016

Dit jaar herdenken we de slachtoffers van 100 jaar geleden. Maar ook vieren wij dat we al 100 jaar droge voeten hebben rondom Het Blauwe Hart van Nederland. Onze fototentoonstelling ‘100 jaar droge voeten’ heeft zijn eindstemming bereikt: bezoekerscentrum de Trekvogel van Flevo-Landschap. Wij spreken hierover met Martin Jansen, directeur van Flevo-Landschap:

Op 22 oktober 2015 is de tentoonstelling geopend door gedeputeerde Jaap Lodders in het Nieuwland Erfgoed Centrum. Daarna is de expositie op tournee gegaan door het Blauwe Hart, langs de randen van het IJsselmeer. De tentoonstelling is nu terug in Flevoland op een bijzonder plek: als pop-up is hij geland in Nationaal Park Nieuwland dat ondertussen is opgericht. Daarmee is de cirkel rond, verteld Martin Jansen.

Bijzondere tentoonstelling

Hij geeft aan de tentoonstelling zo bijzonder te vinden, omdat de fotografen een zeer persoonlijke plek of persoonlijk moment hebben gekozen. Dit geeft het gebied prachtig weer en hierdoor komen de kernwaarden van Het Blauwe Hart goed naar voren: robuust en vitaal, maar tegelijkertijd intiem en een plek waar je oer belevingen op kan doen door wind, water en weidsheid. Het gebied is niet alleen belangrijk voor onze belevingen, het gebied geeft ons ook veel: recreatie, drinkwater, natuur en vis. Kortom: het is een gebied waar iedereen kan genieten en een gebied wat erg belangrijk is om wat het ons geeft.

Wil je de tentoonstelling ook graag bewonderen?

Nu kan het nog. De tentoonstelling is tot 25 oktober 2016 te zien in Bezoekerscentrum de Trekvogel. En je komst is zeker niet voor niets, want naast onze prachtige tentoonstelling is er nog meer te doen. Naast onze tentoonstelling hangen er exposities over de natuur van Flevoland, zoals de Lepelaarsplassen. Je kunt een wandeling maken naar de vogelkijkhut in de Lepelaarsplassen of fietsen door het Vaartsluisbos naar de Oostvaardersplassen, waar je ook een hapje kunt eten in het restaurant in het centrum van Oostvaarders. Je kunt naar het gemaal Blocq van Kuffeler lopen en hoogte verschil binnen en buitendijks ervaren. Kortom, er is genoeg te beleven. Kijk voor alle activiteiten op de website van het Flevo-Landschap.

De Trekvogel

De Trekvogel is de plek waar Almere letterlijk begonnen is, vertelt de heer Jansen. Hier verzamelden, aten en sliepen de pioniers die het land ontgonnen hebben toen het droogviel. Vlakbij onder de grond zijn schuilkelders uit de koude oorlog. Bedoeld om een crisiscentrum in te richten als er een atoomoorlog zou zijn. Nooit gebruikt gelukkig en helaas niet te bezichtigen.

Het Blauwe Hart

Uit de ramp die zich 100 jaar geleden voltrok, is Het Blauwe Hart ontstaan. Een gebied dat ooit levendig en dynamisch was en dat nu weer moet worden. Er zijn diverse projecten gaande om het ecologisch systeem van het Blauwe Hart weer levend en dynamisch te maken. “Ter hoogte van Lepelaarplassen en de Oostvaardersplassen zouden we een mooie stap kunnen maken door het water aan beide kanten van de dijk met elkaar te verbinden. De nu gescheiden systemen zullen dan een stuk rijker worden”, aldus Martin Jansen.

 

Maatregelen voor betere visstand in het Blauwe Hart

 17 december 2016

De aanleg van de Afsluitdijk in 1932 had grote voordelen voor de veiligheid en de ontwikkeling van de Noord-Nederlandse economie. Maar de aanleg veroorzaakte ook schade aan de natuur (was een ecologische ramp). Twee grote Nederlandse natuurgebieden – de Waddenzee en de Zuiderzee – werden plotseling van elkaar gescheiden. Met als gevolg dat de visstand in het IJsselmeer dramatisch terugliep en dat routes voor trekvissen naar het Europese achterland werden geblokkeerd.

De Nieuwe Afsluitdijk voor herstel

Rijkswaterstaat en De Nieuwe Afsluitdijk willen de ecologische verbinding tussen de Waddenzee en het IJsselmeer herstellen. Dat is goed voor de natuur en in het bijzonder voor de visstand in beide belangrijke natuurgebieden. Tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw zagen we de natuur bij onze strijd tegen het water vooral als tegenstander, die we buiten de deur moesten houden, zo vertelt Flos Fleischer, directeur van het Samenwerkingsverband. Geleidelijk aan veranderde dit inzicht. We proberen de natuur nu steeds meer te ontzien bij waterbouwkundige werken, want het kan zoveel mooier en beter voor natuur. De uitdaging én noodzaak is om de overgang tussen land en water op een vloeiender manier vorm te geven, want nu is de Afsluitdijk een kale barrière voor vissen die heel moeilijk te nemen is!

Maatregelen zijn:

Vispassage Den Oever groot succes

De dit voorjaar geopende vispassage in de Afsluitdijk bij Den Oever lijkt in ieder geval voor de intrek van glasaal een succes. Tellingen wijzen uit dat in de periode tussen half april en eind juni liefst 805.337 vissen de passage passeerden. Het overgrote deel, ruim 90%, betreft glasaaltjes. Ze hebben het zoete water van het IJsselmeer nodig om op te groeien tot paling. Tot voor kort wachtten de aaltjes tevergeefs voor de Afsluitdijk. Behalve glasaal maken ook voor vogels belangrijke soorten als stekelbaars en spiering gretig gebruik van de passage, zo blijkt uit de tellingen. Ook verdwaalde zoetwatervissen als snoekbaars, brasem en grondel weten de weg terug te vinden via de vispassage.

Eenvoudige techniek

De vispassage bij Den Oever is een zuiver technisch werk. Een buis door de voorhaven bij Den Oever mondt uit in een zoetwaterbak in het IJsselmeer. Door een pomp blijft het waterniveau in de bak altijd boven het zeeniveau staat. Hierdoor is er altijd een zoetwaterstroom van IJsselmeer naar Waddenzee die fungeert als een lokstroom.

 

Memorabele vijfde zwemtocht rond Pampus

 15 december 2016

Het was weer fantastisch! Ons jaarlijkse zwemevent rond Pampus werd zondag 28 augustus voor de vijfde keer gehouden. 200 deelnemers zwommen mee, waaronder een groep openwaterzwemmers uit Turkije. Na wat onweer en een regenbui kon de prestatietocht starten. Een krachtig opstekende wind maakte de wat later beginnende tocht van de wedstrijdzwemmers onverwacht pittig. Opnieuw liet het Blauwe Hart zich van zijn goede kant zien met fantastische vergezichten en indrukwekkende wolkenluchten. Pure Holland promotie die zeker tot in Turkije zal worden doorverteld.

Ons jaarlijkse zwemevent wordt steeds groter

Nog nooit deden zoveel mensen mee en nog nooit hadden we ook een groep deelnemers uit Turkije. Samen met de jubileumbarbecue aan het slot was dit een editie die we niet snel zullen vergeten.

De eerste deelnemers die het water in gingen waren de zwemmers van de prestatietocht. Ze konden één of twee ronden zwemmen. De meesten haalden hun doel, slechts een paar ‘stapten’ uit. Ze hadden zich verkeken op het grillige natuurwater rond Pampus dat zich steeds weer wisselend gedraagt. De wedstrijdzwemmers vertrokken daarna voor een tocht van drie ronden om het eiland, 2700 meter in totaal. Zij haalden allen de eindstreep en dat was gezien de wind en de golven een hele prestatie!

Turkije

12 Turkse open waterzwemmers deden, op uitnodiging van zwemcoach Marjon Huibers van zwemschool Swimfantastic, mee aan de zwemwedstrijd. Ze hadden hun eigen t-shirts laten maken waarmee ze na afloop nog een prachtig gebaar maakten door de shirts te doneren aan het goede doel, de bijdrage aan een onderzoeksschip voor het IJsselmeergebied.

Swimfantastic

Dit jaar had de organisatie de samenwerking gezocht met Marjon van Swimfantasic. Ter voorbereiding op het rondje Pampus heeft zij 3 workshops in het water gegeven. Daar leerde ze je hoe je het beste koers kan houden in open water en werd o.a. de ademhalingstechniek bijgeschaafd. Door haar workshops kon Flos Fleischer (directeur Samenwerkingsverband Het Blauwe Hart) echt genieten van haar eerste rondje Pampus!

Donaties voor onderzoek

Samen met een gulle gift van de vereniging van beunschepen hebben de deelnemers  € 4815,08 bijeengebracht als bijdrage aan een onderzoeksschip van de Universiteit van Amsterdam. Dit bedrag werd na een klinkende toespraak van Joost Wentink, voorzitter van het Samenwerkingsverband het Blauwe Hart, aangeboden aan Harm van der Geest, aquatisch ecoloog bij het UvA-Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica. Hij wil met zijn collega’s een schip kopen en inrichten voor veldonderzoek in het Markermeer en IJsselmeer. Van der Geest noemde het bedrag een ‘vliegende start’ voor het schip dat volgend jaar moet gaan varen. Volgens de onderzoeker is nog veel onbekend over de oorzaken van de achteruitgang van het (onderwater) ecosysteem van het Markermeer. Ze hopen met meet- en monsterapparatuur die oorzaken te achterhalen. We zullen zeker nog verslag doen van de ontwikkelingen rond het schip en de onderzoeksresultaten.

De uitslag

Prestatietocht, vrouwen: Douce van Beukering

Prestatietocht, mannen: Ruud Mets

Wedstrijdtocht, vrouwen: Marein de Jong

Wedstrijdtocht, mannen: Bart Groenemans

Aanmoedigingsprijs: Rosa Schot

 

Wij willen iedereen hartelijk bedanken voor deze in vele opzichten fantastische dag!

 

 

Sterkere Markermeerdijken

 14 december 2016

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) gaat tussen 2017 en 2021 de ruim 33 kilometer lange Markermeerdijken tussen Hoorn en Amsterdam versterken. Grote delen van de historische dijken zijn niet stabiel genoeg meer om bij extreme omstandigheden de ongeveer 1,2 miljoen Noord-Hollanders te beschermen tegen het water. Veengrond als ondergrond, beschermde dorpsgezichten, cultuurhistorie, Natura 2000 gebied en Ecologische Hoofdstructuur zijn allemaal uitdagingen die bij dit project het hoofd geboden moeten worden. HHNK voert dan ook intensief overleg met alle betrokken partijen, zowel de partners als alle omwonenden.

Historisch dijklandschap

De dijken langs de Markermeerkust, zoals de Zeedijken en de Waterlandse Zeedijk die onderdeel is van de Noorder IJdijk, zijn provinciaal monument met een lange geschiedenis. Ze horen al eeuwenlang bij het Noord-Hollandse polderlandschap. De Waterlandse Zeedijk bijvoorbeeld stamt uit 1300. Oorspronkelijk in de middeleeuwen aangelegd als bescherming tegen het water van de Zuiderzee kronkelen ze langs polders en dorpjes waar mensen hebben gewoond die ooit leefden van de Zuiderzee. De vele bochten en wielen tonen de dijkdoorbraken uit het verleden. De laatste was honderd jaar geleden: de watersnoodramp van 1916, dit jaar herdacht.

Toch waterkering

In de oorspronkelijke plannen, toen er nog sprake was van de Markerwaard als vierde IJsselmeerpolder, zouden de oude dijken slechts langs een randmeer komen te liggen. Toen de Markerwaard definitief niet doorging (2003) veranderde de situatie: de dijken kregen weer de status van primaire waterkering.

De toetsing op geschiktheid voor die taak (2006) kwamen ze echter niet door. Klimaatverandering, extreem weer en daardoor kans op vaker hoog water zorgen voor verzwaarde veiligheidseisen. De dijken zijn op een aantal plaatsen niet hoog genoeg en ze zijn instabiel. Wanneer hoog water lange tijd tegen de Markermeerdijken aan drukt zijn er als gevolg van de instabiliteit een aantal scenario’s mogelijk, bijvoorbeeld dat de dijk zijn kracht verliest en gaat afschuiven.

De dijken zijn dus hard aan een opknapbeurt toe. HHNK is bezig met een versterkingsprogramma, maar wel een waarbij het bijzondere karakter van het gebied behouden blijft.

Alliantie

Gezien de complexiteit van het project heeft HHNK de Alliantie Markermeerdijken in het leven geroepen. De Alliantie Markermeerdijken is een bundeling van krachten tussen HHNK en een aantal grote ondernemingen. In nauwe samenwerking wordt de dijkversterking uitgevoerd. Kennis, ervaring en creativiteit worden op die manier in de planvormingsfase al samengebracht; problemen, latere veranderingen en daarbij behorende kostenverhogingen hopelijk zo veel mogelijk voorkomen. Er gaat gebruik gemaakt worden van heel nieuwe technieken en methoden, zoals Dijken op veen en de oeverdijk. De Alliantie wil zoveel mogelijk bodemgegevens verzamelen over de ondergrond, zowel over de landbodem als over de waterbodem. Om die reden wordt er regelmatig onderzoek gedaan in het gebied rondom de Markermeerdijken.

Per 1 januari 2017 wijzigt de Waterwet wat inhoudt dat er nieuwe veiligheidsnormen komen, gebaseerd op een risicobenadering. De Alliantie Markermeerdijken gaat de nieuwe regels in het definitieve projectplan voor dijkversterking meenemen. Op dit moment is er nog niets definitief en is men nog met alle betrokken partijen in overleg. De verwachting is dat de definitieve plannen in 2017 gereed zijn, met als uiteindelijke doel dat de dijken er weer vijftig jaar tegen kunnen.

Dijken op veen

Een deel van de Markermeerdijken staat op een ondergrond van veen. Kennisinstituut Deltares heeft gezorgd voor een rekenmodel ‘Dijken op veen’ waarmee de benodigde sterkte van de dijken berekend kan worden gekoppeld aan het gedrag van veengrond. Onderzoek heeft uitgewezen dat het veen onder de dijken sterker is dan gedacht. Het rekenmodel van Deltares is aangepast aan de specifieke eigenschappen van veen. Maar feit is wel dat bij belasting vervorming op treedt. Om die reden heeft Deltares de interactie tussen dijk en veengrond onderzocht.

Voorgangers HHNK

HHNK is niet de eerste organisatie die zorg draagt voor de dijken langs de voormalige Zuiderzee. Al in 1843 ging een aantal waterschappen samenwerken in de ‘Dijkvereeniging Noorder IJ en Zeedijk’ om delen van de dijken te beheren. Deze vereniging ging in 1919 op in Hoogheemraadschap Noordhollands Noorderkwartier dat naar aanleiding van de watersnoodramp in 1916 was opgericht. Er was behoefte aan centralisatie en zeven kleine waterschappen werden opgeheven. Het hoogheemraadschap was verantwoordelijk voor alle zeeweringen in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal: het Noorderkwartier.

De aanleg van de Afsluitdijk (geopend in 1933) zorgde voor vermindering van de kilometers zeewering die onderhouden moesten worden en in de loop der jaren veranderden de taken. In 2003 is na een aantal fusies het huidige Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier ontstaan.

Meer weten over de plannen voor de Markermeerdijken of wilt u zich opgeven voor de digitale nieuwsbrief zodat u regelmatig op de hoogte wordt gehouden over de laatste ontwikkelingen, klik dan hier.

 

Onze partners